Zalewski Wincenty Bernard

Urodzony w 1899 r. – zmarł w 1939 r. Powstaniec wielkopolski, kawalerzysta 18. Pułku Ułanów Pomorskich w wojnie polsko-bolszewickiej

Od 1922 r. do 1934 r. w Gdyni, radny pierwszej miejskiej rady, związany przez wiele lat z eksploatacją portu gdyńskiego. Po 1934 r. przeprowadził się do majątku żony pod Bydgoszczą, zmobilizowany przed wybuchem wojny z Niemcami, zginął jako żołnierz pod Zamościem 24 IX 1939 r.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Byczkowski-Topór Lucjan Tadeusz

Urodzony w 1892 r. – data śmierci nieznana. Kupiec, działacz gospodarczy, honorowy konsul

Ukończył Akademię Handlową w Antwerpii, od 1922 r. do 1927 r. był zastępcą dyrektora Towarzystwa Eksportowego w Belgii, 1928 r. współorganizator i przez wiele lat kierownik Warszawskiego Towarzystwa Transportowego w Gdyni, członek Magistratu, organu wykonawczego i zarządzającego tym miastem, wiceprezes Rady Interesantów Portu, członek zarządu Organizacji Zagranicznych Eksporterów Polskich w Gdyni, prezes Izby Handlowej Polsko-Węgierskiej (oddział morski), sędzia handlowy, radca i biegły rewident Izby Przemysłowo-Handlowej, członek-założyciel Klubu „Rotary”, konsul honorowy Królestwa Danii i Islandii; po II wojnie światowej mieszkał w Londynie, potem w Kanadzie.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Kollat Feliks

Urodzony w 1895 r. – zmarł w 1975 r. Działacz gospodarczy, dyrektor polskich przedsiębiorstw żeglugowych

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę osiedlił się w Gdańsku i był współtwórcą firm zajmujących się importem, a następnie przedsiębiorstw eksportujących drewno, od 1927 r. dyrektor gdańskiego oddziału Polskiej Agencji Morskiej, a następnie Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego z siedzibą w Gdyni, zaś od 1932 r. (po ustąpieniu Juliana Rummla) również i „Żeglugi Polskiej”. Od 1934 r. drugi wiceprezes Rady Interesantów Portu, był także wiceprezesem Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni, członkiem Rady Portowej przy Urzędzie Morskim, prezesem Związku Armatorów Polskich; podczas wojny przebywał na emigracji, gdzie jako prezes Związku Armatorów Gdyńskich w Londynie został szefem Polish Steamship Agency Limited (PSAL). Pracował później jako dyrektor do spraw europejskich wielkiego armatorskiego przedsiębiorstwa japońskiego Mitsui Line. Zmarł w Londynie.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Rostkowski Stanisław

Urodzony w 1885 r, – zmarł w 1962 r. Inżynier, absolwent Politechniki w Karlsruhe (Niemcy) oraz Instytutu Technologicznego w Petersburgu (Rosja)

W latach 1914-1922 zatrudniony przy budowie i eksploatacji chłodni w Uralsku i w Moskwie, gdzie zdobywał praktykę i doświadczenie, po powrocie do kraju wizytator szkół zawodowych w Ministerstwie Oświaty, następnie projektant i prowadzący budowę chłodni gdyńskiej, po jej uruchomieniu kierownik zarządu spółki akcyjnej Chłodnia i Składy Portowe w Gdyni. Według jego projektów lub też pod jego kierownictwem wybudowano następnie chłodnie w Warszawie, Łodzi, Wilnie i Lwowie; w latach 1931-1939 ławnik Sądu Handlowego w Gdyni; po wojnie dyrektor techniczny Centralnego Zarządu Przemysłu Chłodniczego, od 1952 r. w warszawskim Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego w charakterze projektanta, w latach 1947-1959 wykładowca chłodnictwa na Politechnice Warszawskiej. Zmarł w stolicy gdzie został pochowany na Powązkach.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Jasiński Witold Jakub

Urodzony w 1889 r. – data śmierci nieznana. Działacz gospodarczy

Od 1929 r. związany z Gdynią, kiedy został mianowany dyrektorem tutejszej spółki z o.o. America Scantic Line; członek Sekcji żeglugowo-Portowej, Komisji Morskiej i radca IPH, od marca 1932 r. członek zarządu, a po roku wiceprezes Polskiego Związku Maklerów Okrętowych, w latach 1932-1939 członek zarządu Rady Interesantów Portu, współzałożyciel Towarzystwa Polsko-Angielskiego w Gdyni i Klubu „Rotary”, był również członkiem zarządu Polsko-Rumuńskiej Izby Handlowej (od 1934 r.) oraz Związku Właścicieli i Dzierżawców Magazynów Portowych. Jego losy po wybuchu wojny z Niemcami nie są znane.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Chłodnia i Hala Rybna

W 1930 roku, niedługo po zakończeniu pierwszego etapu budowy Chłodni Portowej, Ministerstwo Przemysłu i Handlu rozpoczęło realizację kolejnego państwowego przedsięwzięcia w zakresie specjalistycznych chłodni w Gdyni

W nowo oddanej części portu rybackiego, przy nabrzeżu Angielskim (wzdłuż obecnej ulicy Macieja Płażyńskiego), rozpoczęto wznoszenie zespołu budynków, mających w przyszłości być oparciem dla rozwoju polskiego morskiego rybołówstwa i handlu jego produktami. Na zaprojektowany przez inżyniera Juliusza Mrozowskiego zespół Chłodni i Hali Rybnej składały się trzy, wyraźnie wydzielające się w bryle części: (1) parterowa rybna hala licytacyjna, (2) chłodnia właściwa, oraz (3) hala maszyn z fabryką lodu i mieszkaniami pracowniczymi.
W usytuowanej od strony nabrzeża, parterowej Hali Rybnej, doświetlonej dachowymi świetlikami, przeprowadzano licytacje publiczne towaru pochodzącego z połowów. Rybę ze statków transportowano do wnętrza hali poprzez 7 rozsuwanych bram, a po sprzedaży przygotowywano do transportu, a następnie ładowano z położonej po przeciwległej stronie budynku rampy kolejowej bezpośrednio do wagonów. Część środkowa – chłodnia właściwa, mieściła 9 komór chłodniczych i połączona była izolowanym korytarzem z halą rybną. W ostatniej, trzeciej części, najbliżej nabrzeża zlokalizowano skład lodu o pojemności 240 ton wraz „fabryką lodu”. Najwyższa – o wysokości 18,3 m – centralna sekcja tego obiektu miała 4 kondygnacje użytkowe, z których 2 pośrednie zajmowane były przez mieszkania dla personelu chłodni.

Asymetrycznie zestawione elementy rozczłonkowanej bryły Chłodni i Hali Rybnej, z dominantą w formie trzypiętrowej „wieży” nadały awangardowy, funkcjonalistyczny wizerunek tej budowli. Całość dopełniał pasmowy układ otworów okiennych oraz jasne, gładko tynkowane elewacje.

W 1945 roku Chłodnia z Halą Rybną zostały poważnie uszkodzone przez wycofujące się wojska niemieckie. Podczas powojennej odbudowy kompleksu (1948-1952), najbardziej zniszczoną część, parterową Halę Rybną, nadbudowano o sześć kondygnacji. Powstała tym sposobem nowa, siedmiokondygnacyjna Chłodnia Nr 1 (33). Poprzez zdecydowane odwołania do rozwiązań modernistycznych architektura nowej chłodni kontynuuje rozwiązania okresu międzywojennego.

Anna Orchowska-Smolińska

Literatura: Anna Orchowska-Smolińska, Gdyńskie chłodnie portowe – studium przypadku przemysłowej architektury portowej okresu modernizmu, Architektura XX Wieku, Jej ochrona i konserwacja w Gdyni i w Europie 2008.

Maurycy Galster Dom Spedycyjny – oddział w Gdyni

Został zarejestrowany 18 stycznia 1934 r.

Założyli go i byli udziałowcami: Maurycy Galster i Chil Gerichter – obaj z Częstochowy, oraz Chaim Rozenblum z Leszna. Biura przy ul. Portowej 3, następnie Portowej 4, a od 1935 r. do wybuchu wojny – ul. Świętojańska 61. Spółka była członkiem Zrzeszenia Ekspedytorów Portowych w Gdyni. Po 1945 r. nie reaktywowała działalności.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Związek Przedstawicieli Koncernów Węglowych w Gdyni

Założony dnia 25 października 1930 r. i wpisany do rejestru sądowego stowarzyszeń w Gdyni w dniu 26 września 1931 r. Siedziba mieściła się na ul. Świętojańskiej 9


Działalność organizacji opierała się na Ustawie o Stowarzyszeniach oraz statucie własnym. Terenem działania związku (siedzibą główną) była Gdynia. Celem związku było prowadzenie wspólnych interesów zawodowych członków związku, reprezentacja ich na zewnątrz i obrona interesów poszczególnych członków związku. Członkiem związku mogła być każda firma, wpisana do rejestru handlowego w Gdyni i posiadająca odpowiednie poświadczenie koncernu węglowego, stwierdzające posiadanie przedstawicielstwa. Poszczególne koncerny węglowe mogą być reprezentowane tylko przez jednego przedstawiciela i tylko te koncerny, które regularnie przeładowywały węgiel w Gdyni. Podania o przyjęcie w poczet członków związku rozstrzygało Walne Zgromadzenie. Związek zrzeszał następujące firmy: „Elibor” SA w Gdyni, reprezentująca koncern „Fulmen” w Katowicach; „Giesche” SA, oddział w Gdyni, reprezentująca „Giesche” w Katowicach; „Polskarob” – Polsko-Skandynawskie Towarzystwo Transportowe SA w Gdyni, reprezentująca koncern węglowy „Robur” w Katowicach; „Progress” t[owarzystwo]. z o.o. oddział w Gdyni, reprezentujące koncern węglowy „Progress” t. z. o.o. w Katowicach; „Skarbopol” t. z o.o. w Gdyni, reprezentujące koncern węglowy „Skarboferm” w Królewskiej Hucie.
Do obowiązków członków należało opłacanie składek członkowskich, ustalanych przez Walne Zgromadzenie oraz uczestniczenie w zwoływanych przez Zarząd zebraniach. Członkowie korzystali z usług związku pod względem obrony ich interesów handlowych oraz wszelkich innych spraw, związanych z wykonywaniem czynności zawodowych. Fundusze związku stanowiły składki członkowskie, wysokość których, jak również terminy wpłat, ustalało Walne Zgromadzenie. Związek należał do Rady Interesantów Portu w Gdyni.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Kunert Józef

Urodzony w 1907 r. – zmarł w 1972 r. Absolwent Wyższego Instytutu Handlowego w Antwerpii

W Gdyni od 1930 r. w Gdyni, praca w IPH, a następnie w przemyśle drzewnym, wykładowca w Instytucie Handlu Morskiego, makler
drzewny i rzeczoznawca w zakresie sztauerki i awarii ładunków okrętowych, po wysiedleniu z Gdyni w 1939 r. przebywał w Warszawie, powrócił wiosną 1945 r. na Wybrzeże i założył firmę maklerstwa drzewnego, wykładowca w Wyższej Szkole Handlu Morskiego w Gdyni, ekspert IPH, a następnie (po jej likwidacji) Polskiej Izby Handlu Zagranicznego, doradca „C.Hartwig” (1950-1968) oraz CHZ „Minex” (1964-1972), ławnik i biegły sądowy w zakresie handlu morskiego, przeładunków portowych i ładunków okrętowych, autor ponad 400 artykułów fachowych i kilku podręczników.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Bartosiak Wincenty

Urodzony w 1901 r. – zmarł w 1985 r. Armator, makler

W latach 1920-1922 uczeń Szkoły Morskiej w Tczewie, po czym Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie, którą ukończył w 1926 r., od tego roku w Gdyni, pracownik armatora „Żegluga Polska”, w 1936 r. udziałowiec i dyr. firmy maklerskiej Rummel&Burton, współzałożyciel firm „Hamoryb” i „Ławica” oraz „Bałtycka Spółka Okrętowa”, od wybuchu wojny w Wielkiej Brytanii, gdzie założył firmę Bartosiak Trawler Ltd., która poławiała ryby na wodach Islandii, organizator biura armatorskiego i frachtowego Baltic Union Shipbrockers dla polskich statków Bałtyckiej Spółki Okrętowej oraz swojej firmy, współzarządzający reaktywowaną „Ławicą”, osiadł później w Argentynie, gdzie zarządzał firmą armatorską Bartosiak Shipping Company Ltd. z siedzibą w Hamilton na Bermudach, zmarł w Argentynie, ale ostatnią jego wolą było spocząć w Gdyni. Pochowany na cmentarzu Witomińskim.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Raczewski Czesław

Urodzony w 1891 r. – zmarł w 1938 r. Absolwent Wydziału Matematycznego Uniwersytetu w Moskwie i Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej

W latach 1919-1920 w Amerykańskiej Misji żywnościowej w Polsce, w Iłowie i Gdańsku, wicedyrektor Polsko-Skandynawskiego Towarzystwa Transportowego „Polskarob” w Gdyni, wicekonsul Hiszpanii, członek zarządu Związku Armatorów Polskich, przewodniczący Związku Dostawców Węgla Bunkrowego. Zmarł w Gdyni.

Literatura: Techman

Kutyłowski Roman

Urodzony w 1895 r. – zmarł w 1976 r. Ekonomista, żeglugowiec, tłumacz, zasłużony dla rozwoju Polskiej Marynarki Handlowej

Od 1930 r. związany bezpośrednio z żeglugą, kiedy przeszedł ze stanowiska wicedyrektora Urzędu Emigracyjnego do nowo utworzonego przedsiębiorstwa Polskie Transatlantyckie Towarzystwo Okrętowe (GAL), po dwóch latach przeniesiony na stanowisko dyrektora Oddziału GAL na USA i Kanadę w Nowym Jorku, gdzie był niemal dwadzieścia lat. Wrócił do kraju w 1951 r. i został mianowany doradcą ministra żeglugi, zmarł w Warszawie.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Wachowiak Stanisław

Urodzony w 1890 r – zmarł w 1972 r. Ekonomista, polityk, działacz gospodarczy

Studiował ekonomię i prawo w Berlinie, Monasterze, Strasburgu oraz Monachium, gdzie uzyskał doktorat z nauk ekonomicznych (1915), powstaniec wielkopolski, członek zarządu i dyr. Banku oraz przewodniczący Rady Miejskiej w Inowrocławiu (1919-1920), założyciel i prezes Rady Nadzorczej Towarzystwa Akcyjnego „Drukarnia Poznańska” oraz Banku Zjednoczenia Tow. Akc. w Poznaniu, podsekretarz stanu w Ministerstwie byłej Dzielnicy Pruskiej w Poznaniu (1920-1922), w latach 1920-1924 poseł na Sejm, od 1924 r. do 1926 r. wojewoda pomorski, w 1926 r. podpisał dekret erekcyjny miasta Gdyni i aktywnie wspierał budowę portu gdyńskiego, w latach 1926-1929 dyr. Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu, w latach 1931-1939 dyr. Związku Kopalń Górnośląskich „Robur” w Katowicach, w okresie okupacji w Warszawie, gdzie był prezesem Banku Handlowego (1939-1944), wiceprezesem Rady Głównej Opiekuńczej na dystrykt warszawski, od 1946 r. na emigracji, najpierw w Londynie, potem w Irlandii, od 1952 r. zamieszkał w Brazylii, gdzie zmarł, pochowany w Sao Paulo.

Źródło: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Wachowak Stanisław

Urodzony w 1972 r. – zmarł w 1972. Ekonomista, polityk, działacz gospodarczy

Studiował ekonomię i prawo w Berlinie, Monasterze, Strasburgu oraz Monachium, gdzie uzyskał doktorat z nauk ekonomicznych (1915), powstaniec wielkopolski, członek zarządu i dyr. Banku oraz przewodniczący Rady Miejskiej w Inowrocławiu (1919-1920), założyciel i prezes Rady Nadzorczej Towarzystwa Akcyjnego „Drukarnia Poznańska” oraz Banku Zjednoczenia Tow. Akc. w Poznaniu, podsekretarz stanu w Ministerstwie byłej Dzielnicy Pruskiej w Poznaniu (1920-1922), w latach 1920-1924 poseł na Sejm, od 1924 r. do 1926 r. wojewoda pomorski, w 1926 r. podpisał dekret erekcyjny miasta Gdyni i aktywnie wspierał budowę portu gdyńskiego, w latach 1926-1929 dyr. Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu, w latach 1931-1939 dyr. Związku Kopalń Górnośląskich „Robur” w Katowicach, w okresie okupacji w Warszawie, gdzie był prezesem Banku Handlowego (1939-1944), wiceprezesem Rady Głównej Opiekuńczej na dystrykt warszawski, od 1946 r. na emigracji, najpierw w Londynie, potem w Irlandii, od 1952 r. zamieszkał w Brazylii, gdzie zmarł, pochowany w Sao Paulo.

Literatura: Techman, .

Usco Zjednoczone Towarzystwo Magazynowe i Stewedorskie Sp. z o.o.

Powstało 29 marca 1929 r. jako Zjednoczone Towarzystwo Stewedorskie sp. z o.o., zmiana nazwy nastąpiła w 1934 r.

Towarzystwo mieściło się przy ul. Świętojańskiej. Założyciele i udziałowcy: Aleksander Kurecki, Tadeusz Wejhert, Lucjan Byczkowski. Dyrektorem został Władysław Gieysztor. W 1934 r. doszli nowi udziałowcy: Władysław Gieysztor, Józef Laska, Kazimierz Mucha oraz jego żona Jadwiga. Firma wykonywała fizyczne roboty przeładunkowe w porcie i na statkach, zajmowała się administracją i eksploatacją magazynów portowych. Ponieważ udziałowcami były osoby reprezentujące wielkie przedsiębiorstwa transportowe, przeto otrzymywała stale duże zlecenia, dzięki którym jej działalność była wielce dochodowa. Po II wojnie światowej nie wznowiła działalności.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Extrans Dom Ekspedycyjno-Transportowy

Przedsiębiorstwo wpisane do rejestru Sądu Grodzkiego w Gdyni 7 III 1934 r.

Był właściwie oddziałem znanej firmy warszawskiej. Siedziba mieściła się przy ul. Jana z Kolna 2. Założycielami i udziałowcami byli: Maurycy Goldfarb i Nikodem Polak z Warszawy oraz Majloch (Mieczysław) Lipiński z Sopotu. Firma była członkiem Zrzeszenia Właścicieli i dzierżawców Magazynów Portowych oraz Zrzeszenia Ekspedytorów Portowych w Gdyni. Działała do wybuchu II wojny światowej.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

1...394041...454Strona 40 z 454