W pierwszym odcinku dr Krzysztof Chalimoniuk z Biblioteki Wiedzy rozmawia z profesorem Markiem Grzybowskim o powstaniu miasta, a także kluczowej dla tego procesu roli gdyńskiego portu.
Projekt realizowany przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Gdyni we współpracy z Towarzystwem Miłośników Gdyni.
Zapraszamy na spotkanie autorskie wokół książki “Marsz, marsz BATORY” z Aleksandrą Karkowską. 2 luty, godzina 12, Klub Marynarki Wojennej Riviera.
Książka powstała na podstawie wspomnień 50 pasażerów M/S Batorego, którzy na jego pokładzie emigrowali do USA i Kanady. Autorki (Aleksandra Karkowska i Barbara Caillot) zebrały opowieści, fotografie, ciekawostki, anegdotki pasażerów, a także członków załogi legendarnego transatlantyku.
Podczas spotkania dowiemy się, ile trwała podróż przez ocean, co jadano na Batorym, jak pasażerowie mogli spędzać czas, jakie mieli rozterki podczas podróży.
Spotkanie autorskie odbędzie się 2 lutego o godzinie 12:00 w Klubie Marynarki Wojennej Riviera, w Gdyni ul.Zawiszy Czarnego 1. Orientacyjny czas spotkania – 1 godzina.
Zapraszamy na pokład!
W uroczystościach wzięli udział parlamentarzyści: Wioleta Tomczak i Rafał Siemaszko, wicewojewoda Anna Olkowska-Jacyno, wiceprezydentka Gdyni Oktawia Gorzeńska i dyrektor zarządzający ds. kultury i aktywności mieszkańców Mariusz Bzdęga. Radę Miasta reprezentowali: wiceprzewodniczący Jakub Ubych i Ireneusz Trojanowicz, a także radni Larysa Kramin, Łukasz Piesiewicz i Monika Strzałkowska. Jak co roku, w uroczystościach wzięli udział członkowie Towarzystwa Miłośników Gdyni, inicjatora i głównego organizatora powstania pomnika Eugeniusza Kwiatkowskiego. Pod pomnikiem złożono kwiaty i uczczono pamięć Eugeniusza Kwiatkowskiego minutą ciszy.
Eugeniusz Kwiatkowski był wicepremierem Polski, ministrem przemysłu i handlu w latach 1926-1930, ministrem Skarbu Państwa w latach 1935-1939, wizjonerem powstania gdyńskiego portu i nowoczesnego miasta Gdynia.
Pomnik inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego powstał z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Gdyni. Miał zostać odsłonięty w 100 rocznicę urodzin, 30.12.1988 roku jednak nie był jeszcze gotowy. Setne urodziny uczczono wmurowaniem kamienia węgielnego z pamiątkową tablicą. Właściwy pomnik został odsłonięty 6 lat później, 1 października 1994 roku. Na pofalowanym cokole znajduje się imię i nazwisko przedstawionego na pomniku Eugeniusza Kwiatkowskiego oraz cytaty z Jego wystąpień „Rzecz najważniejsza to Polska”, oraz „Gdynia i morze to jedno”.
Historia powstania pomnika Eugeniusza Kwiatkowskiego.
Poniżej przedstawiamy kilka historycznych zdjęć Eugeniusza Kwiatkowskiego pochodzących z Narodowego Archiwum Cyfrowego.
Historia będzie punktem wyjścia do refleksji nad źródłami i konsekwencjami migracji oraz nad trwającym od dekad konfliktem. Przede wszystkim będzie jednak próbą ożywienia politycznej wyobraźni oraz szukaniem nadziei i siły w relacji człowieka z ziemią. Wspólnie przyjrzymy się tradycjom, wsłuchamy się w pieśni i języki, zanurzymy się w smakach i mądrości rdzennej ludności.
Zapraszamy na weekend wypełniony dyskusjami, projekcjami filmowymi, sesjami medytacyjnymi oraz przygotowany przez Zorkę Wollny występ chóralny z udziałem lokalnych zespołów (Akademia Głosów Tradycji) i osób mieszkających w Trójmieście, w tym tych z doświadczeniem migracji.
Do współpracy przy projekcie zaprosiliśmy artystki z Palestyny, Polski, Izraela/USA, Niemiec, Ukrainy i Białorusi. Zobaczcie, jak ich perspektywy przenikają się w niezwykłej przestrzeni zabytkowego
Dworca.
Na wybrane wydarzenia obowiązują zapisy – bezpłatne wejściówki są dostępne online na stronie www.bilety.polska1.pl.
Bilety na charytatywny brunch oraz warsztaty kulinarne organizowane we współpracy z Polską Akcją Humanitarną są dostępne na platformie Allegro.
„GDYNIA – PALESTYNA” – szczegółowy program 91. urodzin Dworca Morskiego:
PIĄTEK, 6 grudnia
18:00 – Landing / Seeding. Grupowa sesja medytacyjna w języku angielskim + sesje indywidualne
Prowadzenie: Shelley Etkin
SOBOTA, 7 grudnia
10:00 – 13:00 – Charytatywny brunch dla Gazy wg przepisów Sabiny Francuz i Mirny Bamieh
Współpraca: Polska Akcja Humanitarna, Restauracja Mondo, kawiarnia Pokusa, Halva Store
11:00 – Sour Cities: krąg dyskusyjny (język angielski)
Teksty: Mirna Bamieh, prowadzenie: Shelley Etkin i Tareq Jarrad
Współpraca: CSW Zamek Ujazdowski
15:00 – Spotkanie z Adamem Hraish „Codzienność pod drugiej stronie Muru”
16:00 – Pokaz filmu „Foragers” (pl. „Zbieracze”) w reż. Jumany Manna /64 min, 2022 (napisy angielskie)
17:30 – Pokaz filmu „Wild Relatives” (pl. „Dzicy krewni”) w reż. Jumany Manna/ 64min, 2018 (język angielski)
18:00 – Landing / Seeding. Grupowa sesja medytacyjna w języku polskim
Prowadzenie: Anna Nowicka
19:00 – Pokaz filmu: Nie chcemy innej ziemi („No Other Land”) w reż. Basel Adra, Hamdan Ballal, Yuval Abraham, Rachel Szor / 2024 / Palestyna, Norwegia / 96 min. (napisy polskie i angielskie)
Po filmie dyskusja z udziałem Shelley Etkin i Tareqa Jarrada.
NIEDZIELA, 8 grudnia
10:00 – Rozmowa Shelley Etkin i Tarqa Jarrada
Rozmowa będzie dotyczyła różnorodnych kwestii związanych z bioróżnorodnością, naturą, ziemią i tożsamością. Shelley i Tareq poruszą również kwestię aktywizmu diaspory promowaniu kontrnarracji. Spotkanie w języku angielskim
11:00 – Sour Things: warsztat fermentacji Mirny Bamieh; prowadzi Sabina Francuz
Wejściówki w formie cegiełek do nabycia wyłącznie online na platformie Allegro.
14:00 – Sour Cities: krąg dyskusyjny (język polski)
Teksty: Mirna Bamieh, prowadzenie: Alicja Jelińska
Współpraca: CSW Zamek Ujazdowski
14:00 – Landing / Seeding. Grupowa sesja medytacyjna w języku ukraińskim
Prowadzenie: Inna Datsiuk
18:00 – performance Zorki Wollny w formie występu chóralnego z udziałem lokalnych zespołów (Akademia Głosów Tradycji) i osób mieszkających w Trójmieście, w tym tych z doświadczeniem migracji.
Zabawna opowieść o tym, że stereotypowe postrzeganie ról kobiety i mężczyzny może być krzywdzące dla obu stron, a szczęście można osiągnąć żyjąc wyłącznie na własnych warunkach. Kiedy okazuje się, że tradycyjny model rodziny się nie sprawdza, żona przejmuje obowiązki męża w jego firmie, on zaś jej obowiązki w domu. Te zmiany zajdą dużo dalej transformując życie pozostałych bohaterów. Dla niektórych rezultaty tej zamiany będą zaskakujące; dla wszystkich – ostatecznie satysfakcjonujące.
Współproducentem spektaklu jest Filharmonia Kaszubska w Wejherowie, premiera w Wejherowie: 5.11.2024.
Julian F. Skelnik – urodził się w Gdyni w 1954 r.; nauczyciel akademicki, działacz „Solidarności”, manager i europejski ekspert rynku usług portowych, animator kultury. Od trzydziestu lat Konsul Honorowy Królestwa Danii na Pomorzu.
Rozmowę poprowadzi Natalia Soszyńska, prezeska Gdańskiego Klubu Książki.
Na miejscu będzie prowadzona sprzedaż książki.
Noc. Na dworcu PKP spotykają się różni ludzie. Niezależnie od wieku, pozycji społecznej, płci, światopoglądu tkwią w miejscu, skąd nie ma ucieczki. Łączy ich jedno: lęk. Nie spodziewali się przesiadki, utknięcia w miejscu ciemnym i nieprzyjemnym. Poczekalnia okazuje się czyśćcem, zakładem psychiatrycznym a jednocześnie ringiem i estradą. Miejscem, gdzie uwalniają się lęki, poczucie winy i zwątpienia. Napięta atmosfera wyzwala w dworcowej poczekalni utarczki słowne wg rodzinnego schematu.
A jednak to spotkanie staje się dla wszystkich możliwością oswojenia swoich demonów, szansą na ich wewnętrzną przemianę. Czy z niej skorzystają? Co ich wyzwoli, co uruchomi? Natrętna, koczująca na dworcu menelka? Synocórka, która przed laty złożyła dymisję z życia i jej obrazoburczy performens? Czy wreszcie pojawienie się prof. Antoniego Kępińskiego- najbardziej znanego i cenionego polskiego psychiatry, który stawiając fundamentalne pytania, buduje więź w dworcowej poczekalni i przeprowadza zbiorową terapię. Który model zachowań, świadomie lub nie, wybiorą mimowolni uczestnicy „zajęć” z profesorem? „Przesiadka” jest nie tylko testem tolerancji wobec różnorodności, ale i obrazem kondycji psychicznej polskiego społeczeństwa.
Spektakl powstał w ramach programu Dramatopisanie Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Aktualny repertuar Teatru Gdynia Główna
Uczestnicy spotkania poznają historię przygotowań oraz obrony miasta i portu we wrześniu 1939 r. Będą mieli również okazję dowiedzieć się, jakie były losy gdynian i przedstawicieli innych narodów przebywających w Gdyni podczas okupacji niemieckiej.
Podczas wędrówki po mieście poznamy nie tylko życie codzienne, ale też ofiary, jakie ponieśli gdynianie podczas walki z niemieckim okupantem. Przedstawione zostaną też dzieje portu, jego funkcjonowania podczas wojny, oraz roli, jaką odegrał podczas ucieczki Niemców przez Gdynię, a także historię jego zniszczenia w 1945 r.
Gdyńskie Żagle odbędą się w sobotę, 07 września 2024 roku, w samym sercu Gdyni, w Parku im. Marii i Lecha Kaczyńskich. Od godziny 15:00 do 21:00 czeka wiele atrakcji.
Odbędą się warsztaty z rękodzielnictwa, gdzie będzie można nauczyć się tworzenia unikalnych i ekologicznych wyrobów.
Na terenie festynu zorganizowana zostanie wystawa prac lokalnych artystów, gdzie będzie można podziwiać ich wyjątkowe prace.
Dla smakoszy będzie strefa gastronomiczna, oferująca wiele kuchni – każdy znajdzie coś dla siebie.
Dla fanów sportu odbędzie się spotkania z koszykarzami oraz piłkarzami Gdyńskiej Arki. Zapraszamy po wspólne zdjęcia, autografy, oraz wejściówki na mecze.
W tym roku będziecie mogli wesprzeć akcję DKMS, zapisując się jako potencjalny dawca szpiku.
Wiele atrakcji będzie na scenie Amfiteatru, poznamy historię dzielnicy Kamienna Góra, posłuchamy lokalnych zespołów i do wygrania będzie mnóstwo nagród.
Towarzystwo Miłośników Gdyni jest partnerem wydarzenia, Akademia Głosów Tradycji wystąpi na scenie o godzinie 15:30, natomiast na terenie festynu odbędzie się wystawa prac Koła Plastyków TMG.
Rezerwujcie czas na pierwszą sobotę września – 7.09.2024 roku.
Serdecznie wszystkich zapraszamy.
Zbliżające się 100-lecie nadania Gdyni praw miejskich oraz nadchodzące Igrzyska XXXIII Olimpiady Paryż 2024, stanowią doskonałą okazję, aby przybliżyć gdynianom postacie związanych z naszym miastem sportsmenek i sportowców. Jest to ważne, bowiem historia naszego miasta, to także historia sportu i udziału gdynian w najróżniejszych sportowych wydarzeniach, także w tych najważniejszych – olimpijskich.
Wszystko to sprawia, że warto przedstawić postacie i dokonania sportsmenek i sportowców trenujących w gdyńskich klubach i rywalizujących ze sportowcami z całego świata na arenach Igrzysk Olimpijskich, związanych z Gdynią i promujących nasze miasto na świecie.
Spotkanie poprowadzi czytelnik Biblioteki Gdynia, pasjonat historii – Stanisław Lis.
[w:] Ludzie morza i Pomorza / Stanisław Zieliński. – Warszawa, 1935. – s. 14
KWIATKOWSKI Eugenjusz inż., ur. 13.XII 1888 w Warszawie, jako minister Przemysłu i Handlu zainicjował, uruchomił polską flotę handlową, zorganizował i rozbudował port Gdynię, której zdolność przeładunkowa przed akcją K-go wynosiła 50.000 tonn, a pod koniec urzędowania K. — 5000000 tonn, działalność ta zaskarbiła mu miano „Twórcy Gdyni“
Celowo czy też nieświadomie rozsiewane po całym kraju pogłoski, że w Gdyni z powodu bliskości portu — woda w morzu zupełnie nie nadaje się do kąpieli — nie wytrzymują żadnej krytyki, gdyż po ostatecznem wykończeniu basenów południowych — woda jest czysta jak dawniej i w niczem nie ustępuje w czystości wodom n. p. w Sopotach.
Mniemanie takie utarło się poprzedniego roku, gdy w rzeczywistości przez zasypywanie piaskiem wybrzeża — woda zanieczyszczona była przez szereg miesięcy nie tylko w okolicy plaży gdyńskiej, lecz szerokim pasem dochodziła aż do płaży sopockiej.
Moment ten wykorzystali najbliżsi nasi sąsiedzi kolportując wszystkiemi możliwemi drogami wieści o zabrudzeniu wody morskiej w Gdyni już raz na zawsze. Pragnęli oni w ten sposób odstręczyć wszystkich letników od przyjazdu do Gdyni, a zatem zwiększyć frekwencję letniskową w swoich kąpieliskach, co — niestety — udawało im się w zupełności.
Czas wreszcie położyć kres tym nieprawdziwym i szkodliwym dla Gdyni opowiastkom.
Dlatego stwierdzić musimy z calem poczuciem odpowiedzialności, że woda morska w Gdyni, nawet w bezpośredniej bliskości basenów portowych jest obecnie zupełnie czysta, gdyż zamknięte baseny portowe zatrzymują w swoim obrębie wszelkie odpadki okrętowe, o czem zresztą przekona się naocznie każdy po przyjeździe do Gdyni.
Plan rozbudowy wybrzeża morskiego, od basenu południowego pod Kamienną Górą w kierunku Redłowa, nie jest jeszcze ostatecznie opracowany, dlatego też sprawa budowy nowych łazienek na poziomie europejskim automatycznie ulega zwłoce.
Kąpać się jednak będzie można w Gdyni wszędzie wzdłuż wybrzeża aż do samego Orłowa morskiego, które jest teraz przedmieściem Gdyni.
W Orłowie w tym już roku rozpoczyna się budowa łazienek na wzór Ostendy, przez co miejscowość ta stanie się nowocześnie urządzonem kąpieliskiem, a z racji swego niezwkle pięknego położenia nad morzem w obramowaniu lasów ciszy i spokoju — niedługo stanie się poważnym konkurentem sąsiednich Sopot.
Orłowo spełniać będzre rolę wzorowego letniska dla ludzi więcej zamożnych, w Gdyni zaś pozostanie kąpielisko dla mieszkańców miasta, niemających czasu, by jeździć codziennie do Orłowa, dalej — dla turystów i masowych wycieczek, których przez cały sezon przewija się przez port i miasto dziesiątki tysięcy.
Są jednak stali zapaleni wielbiciele Gdyni, przyjeżdżający na cały sezon bez względu na wrogą niekorzystną dla Gdyni propagandę; ci letnicy — pomimo wszystko — i nadal na sezon letni do nas przyjeżdżać będą. Mylne również panuje przekonanie, że nad morze winni przyjeżdżać ludzie tylko z wielkich środowisk miejskich, czy też przemysłowych, żadni wypoczynku i spokoju po całorocznej nerwowo wyczerpującej pracy.
Z doświadczenia wiemy, że przeważną część letników stanowią ludzie z dalekich mniejszych miast i wsi, którzy po całorocznej monotonji prowincjonalnej, przybywają nad morze gdzie oprócz plaży i kąpieli — przedewszystkiem szukają zmiany wrażeń, urozmaicenia, rozrywki, zabawy i t. d. Znajdują to wszystko w Gdyni, bez narażania się na jakieś nieprzewidziane wydatki. Koszta utrzymania bowiem odpowiadają kosztom każdego większego miasta.
Ci też letnicy mieszkając w Gdyni — mają ułatwioną możność urządzania wycieczek krajoznawczych we wszystkich kierunkach, gdyż właśnie Gdynia tworzy centralny węzeł komunikacyjny kolejowy, żeglugowy i autobusowy.
Józef Limbach, Gdynia niezwykłą atrakcją dla letników i turystów, “Torpeda” 1936, nr 1, s. 4
Radość z powodu przejęcia długów miasta przez skarb państwa znalazła wyraz w całej powodzi przepojonej nadzieją
literatury i w tysiącu indywidualnych różowych naświetleń. Radość ta popłynęła na falach eteru i wywołała zamieszanie zarówno w Gdyni jak i w całym kraju.
Wszyscy zrozumieli, że w Gdyni są do podziału jakieś miljony i że roboty stoją z braku rąk do pracy. Radość, która ogarnęła początkowo Gdynię, zaczyna powoli ustępować miejsca uczuciu niemiłego zdziwienia z powodu jej skutków. Spokojni dotychczas bezrobotni codziennie wysyłają delegacje do Komisarza Rządu i żądają pracy, którą tak radośnie zapowiedziano w planie inwestycyjnym.
Z każdego pociągu wysiada kilkunastu bezrobotnych z głębi kraju a po chwili z pod ławek i osi wagonów wyłazi reszta, przybyła „na gapę”. Wieść o niezwykłem szczęściu, które spotkało Gdynię przyciągnęła ich tutaj z najdalszych zakamarków kraju.
A tymczasem zamiast pracy czeka ich głodówka.
6 miesięcy muszą błąkać się bez prawa otrzymania jakiejkolwiek pracy. A gdy zdobędą wreszcie to prawo rozpocznie się dla nich okres bezskutecznego jej poszukiwania. Z każdym dniem liczba bezrobotnych i niezadowolonych się powiększa a wraz z nią powiększa się ferment w szarych ich masach.
Trudno temu zaradzić. Kto raz stąpił na grunt Gdyni ten nie da się wyrwać stąd ani widmem głodu ani bezrobocia. Kto raz wylądował nad morzem ten stąd się już więcej nie ruszy. Wszystko jed-io czy zamieszka w kąciku baraku w Chylonji, czy wykopie sobie pieczarę na Witominie. żaden Komisarjat, żadna Opieka Społeczna nie da rady uczuciu, które w kimś zrodzi Gdynia.
Ale te ciągle napływające masy — to wielkie niebezpieczeństwo na przyszłość. Już dziś w czasie intensywnych prac budowlanych, w czasie powstawania miasta większość ich nie da się zatrudnić. Co będzie wówczas, gdy pęd budowlany ustanie?
Przy ostatniem omawianiu planu inwestycyjnego nieopatrznie nie wzięto pod uwagę wrażenia, które on wywoła w kraju.
Użyto prasy, użyto rad ja dla podkreślenia przełomu w życiu miasta, i przy tej okazji ściągnięto na siebie nową klęskę — zlot bezrobotnych.
Nie cieszmy się zbyt głośno, “Torpeda” 1936, nr 1, s. 4
Redakcja Rocznika Gdyńskiego
Towarzystwo Miłośników Gdyni
ul. Władysława IV 51
81-384 Gdynia
telefon: 58 620 74 66
redakcja@rocznikgdynski.pl
© Rocznik Gdyński 1977-2025, Towarzystwo Miłośników Gdyni
