Związek Gdyńskich Ekspedytorów Portowych

Założony 1stycznia 1929 r. przez Juliana Rummla (siedziba ul. Portowa 15) skupiał niemal wszystkie przedsiębiorstwa spedycyjne, które działały w porcie gdyńskim

Został członkiem powołanej w grudniu 1930 r. Rady Interesantów Portu w Gdyni. Prezesem w latach 1930-1931 był Jerzy Michalewski, po nim Zdzisław Żegiestowski, wiceprezesem mianowano Franciszka Marszała, członkami zarządu byli: Władysław Henschel, Mieczysław Lipiński, Bolesław Romański, Ludwik Modelski, Wacław Wierzbicki, a dyrektorem biura Konrad Ruszczyc-Pokorny. Reaktywowany
w 1945 r. jako Polski Związek Ekspedytorów Morskich zrzeszał 30 firm, w 1946 r. uruchomił oddział w Szczecinie, zlikwidowany w 1948 r. w związku z upaństwowieniem usług portowych

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Warszawskie Towarzystwo Transportowe, Sp. z o.o.

Spółka została założona 31 marca 1928 r. Jej siedziba mieściła się przy ul. Świętojańskiej 9. Przedmiotem działania miała być: lądowa i morska ekspedycja oraz wszelkie czynności związane z cleniem

Udziałowcami były firmy były: Warszawskie Towarzystwo Transportowe G.m.b.H w Gdańsku – 15%, „Elibor” Warszawa – 85%. Kierownikami spółki byli: Tadeusz Wejhert, Lucjan Byczkowski, Stanisław Wirpsza. Po II wojnie światowej Spółka reaktywowała działalność: zajmowało się przeładunkiem rudy, obsługą statków UNRRA, surowców włókienniczych, drobnicą, wykonując czynności związane z tranzytem rudy do Czechosłowacji. Po aresztowaniu w 1948 r. Tadeusza Wejherta i członka zarządu Józefa Pędrackiego, WTT pozbawione zostało władz statutowych. Narzucony jej kurator wniósł o likwidację, co stało się wkrótce faktem.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Pantarei Powszechne Zakłady Magazynowe i Transportowe Spółka Akcyjna w Gdyni

Zgłoszona do rejestru 28 września 1928 r. z zakresem: „przyjmowanie towarów na skład i ich przechowywanie oraz wszelkie czynności przedsiębiorstwa składowo-gwarantowego, transportowego i domu składowego publicznego”

Firmę załozyli kupiec Ryszard Jacobini, dr Zdzisław Słuszkiewicz z Polskiego Banku Przemysłowego w Warszawie, Michał Królikowski i Kazimierz Mucha. Pierwszy zarząd stanowili: Ryszard Jacobini, Michał Królikowski i Kazimierz Mucha, w 1931 r. jedynym członkiem zarządu został Kazimierz Mucha. Od 1934 r. firma zajmowała się również maklerstwem. Po zakończeniu II wojny światowej majątek został właściwie upaństwowiony, upadłość ogłoszono w 1950 r.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Polbryt Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Żeglugowe S.A. w Gdyni

Przedmiotem działania Towarzystwa było przewożenie pasażerów i wszelkich ładunków drogą morską, wykonywanie wszelkich, łączących się z tym celem, czynności handlowych i finansowych oraz prowadzenie przedsiębiorstw przemysłowych

Założycielami byli: inż. Teodozy Nosowicz (dyr. Dep. Mor. MPiH), dr Leon Barański (dyr. Dep. Obrotu Pienięż. Min. Skarbu), Ives Lancelot Manby Metcalfe (dyr. Towarzystwa Okrętowego z Londynu Ellerman’s Wilson Line Ltd.), Peter Henry Hoblyn (naczelny buchalter EWL), Julian Rummel (dyr. „ŻP”), kmdr Hugon Pistel (nacz. Wydz. Żeglugi MPiH), kmdr Stanisław Witkowski, dr Bolesław Bator (z-ca dyr. „ŻP”). „Żegluga Polska” miała 10 114 akcji, Ellerman’s Wilson Line Ltd. 3371 i tyleż głosów. Dyrektorem zarządzającym został kmdr Stanisław Witkowski, naczelnik Urzędu Marynarki Handlowej w Gdańsku, dyrektorem handlowym był Cecil Harold Jeffrey. Otwarto oddział w Warszawie, agentury w Gdańsku, Londynie i Hull. „Polbryt” dysponował następującymi statkami pasażersko-towarowymi: „Premier”, „Warszawa”, „Łódź”, „Rewa” (wycofany w 1932 r.), „Lech”, „Lublin” i „Lwów”. Utrzymywał stałą, pasażersko-towarową komunikację Gdyni z portami angielskimi i francuskimi. Po wojnie ustanowiono przymusowy zarząd państwowy (zarządcą został Tadeusz Cieślak), a w lutym 1947 r. formalnie przywrócono dawny zarząd (Cecil Harold Jeffrey i Feliks Kollat, udzielając prokury Jerzemu Fink-Finowickiemu). Z końcem 1950 r. „Polbryt” został zlikwidowany, a jego statki trafiły do Polskich Linii Oceanicznych i Polskiej Żeglugi Morskiej.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Polskie Towarzystwo dla Handlu Bananami, spółka z ograniczoną poręką

Spółka zarejestrowana 13 marca 1933 r., miała swą siedzibę przy nabrzeżu Francuskim

Spółka organizowała import jamajskich bananów z Rotterdamu do Gdyni na statku „Taernan”, który kursował co 14 dni. W 1938 r. spółka jako pierwsza wprowadziła na rynek krajowy tańsze banany z Somalii i Kamerunu

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Duńsko-Polska Centrala Owoców

Spółka z o.o., wpisana do rejestru handlowego 26 IX 1932 r.

Założycielami byli kupcy: Artom, Georg i John Niels Randowie z Kopenhagi. Za cel stawiali sobie import owoców południowych z Danii i innych krajów, jak też eksport produktów polskiego pochodzenia do państw skandynawskich. Firma uruchomiła najprawdopodobniej pierwszą w porcie gdyńskim dojrzewalnię bananów, co znacznie ułatwiło transport i przechowywanie tych owoców. Współpracowała z polskim przewoźnikiem „Żegluga Polska”, duńskim towarzystwem okrętowym J. Lauritzen oraz innymi skandynawskimi armatorami

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Józef Fetter Dom Przemysłowo-Towarowy Spółka Akcyjna w Gdyni

Spółka została zarejestrowana 16 marca 1932 r., w styczniu 1937 r. przekształcona w spółkę komandytową

Kapitał zakładowy 500 000 złotych, głównymi udziałowcami byli: Józef Fetter, Wolf Birnbaum i Jakub Goldraj z Warszawy, Izrael Reich z Gdańska i Chaskiel Fass z Łodzi. Wybudowała wielkie i nowoczesne magazyny, posiadała zakład uszlachetniania śliwek suszonych, łuszczarnię pestek morelowych i dojrzewalnię bananów. Roczne dochody firmy stawiały ją w gronie najbogatszych na Pomorzu.

Literatura: Piotr Kołakowski, Ryszard Techman, Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko-gdyńskich w latach 1932-1938, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2010.

Pracownicy

W ZMPG S.A., według stanu na 31 grudnia 2017 roku, pracowało 301 osób, z czego 291 w pełnym wymiarze godzin, natomiast 10 – w niepełnym. Prawie 83% zatrudnionych pracuje na stanowiskach nierobotniczych, a około 17% – na stanowiskach robotniczych, głównie Portowej Straży Pożarnej. Udział kobiet w ogólnej liczbie zatrudnionych wyniósł na koniec 2017 roku około 43%, co jest wynikiem podobnym do tego z końca 2016 roku.

Zdecydowana większość pracowników legitymuje się wykształceniem wyższym, osoby z wykształceniem średnim to blisko 27% zatrudnionych w Spółce, natomiast wykształcenie zawodowe i podstawowe posiada nieco ponad 7% pracowników. Jeżeli chodzi o wiek pracowników, to zdecydowana większość to osoby mieszczące się w dwóch przedziałach: od 31 do 50 lat (39,2%) oraz od 51 do 60 lat (42,8%). W 2017 roku średnia wieku naszych pracowników spadła, w stosunku do roku 2016, z 50,3 do 49,3 lat.

Literatura:

Obrotnica

Ograniczony akwen żeglugowy, usytuowany na styku basenów i kanałów portowych lub na torze wodnym

Przeznaczony do bezpiecznego wykonywania manewrów statków w celu wejścia do basenów portowych, zmiany kursu lub ustawienia statków w porcie, z zastosowaniem własnych silników albo z pomocą holowników.

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdańsk2009.

Pirs Północny

Długość pirsu wynosi 190,0 metrów bieżących. Budowla składa się z dwóch części A i B. Wschodnia (B) część pirsu jest pochylona w stosunku do części prostopadłej do nabrzeża Śląskiego (A) o kąt 100 stopni. Część „A” oparta jest na dwóch rzędach pali drewnianych stanowiących palisadę z wypełnieniem kamiennym (ø 25-30 cm), na palach drewnianych ø 35-40cm oraz na ruszcie pali żelbetowych 35×35(dł. pali 15 m).
Nadbudowę części A stanowi monolityczna płyta żelbetowa, w której znajdują się kanały instalacyjne przykryte żelbetowymi płytami prefabrykowanymi. Nawierzchnię stanowi wylana „na mokro” płyta żelbetowa.

Część „B” jest to konstrukcją zbudowaną z rusztu pali żelbetowych (35×35 cm) pionowych i ukośnych o długości 18 m. Jej nadbudowę stanowi żelbetowa konstrukcja żebrowo płytowa (żebra 80x50x30 cm), nad żebrami ułożone są płyty żelbetowe, na których wykonana jest żelbetowa płyta nośna. Jest ona wyposażona jest w kanały instalacyjne, torowisko podsuwnicowe o rozstawie 6 m, pachoły cumownicze (ZL-30T, 8 szt.) wraz z kozłami oporowymi i kanał do zasilania suwnicy. Na przedłużeniu odcinka pirsu znajduje się dalba cumowniczo-odbojowa z głowicą betonową o wymiarach 5,15 m x 5,05 m posadowiona na ściance szczelnej Larssen II.

Literatura: Karta informacyjna dla przedsięwzięcia Przebudowa Nabrzeży w Porcie Gdynia, etap IV, Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A, Gdynia 2020.

Urząd Morski współcześnie

Urząd Morski w Gdyni stanowi wyodrębniony organizacyjnie zespół ludzi i środków powołany do realizacji kompetencji Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni – organu administracji niezespolonej, tj. terenowego organu administracji rządowej, jak również jako terenowego organu administracji morskiej, podlegającego ministrowi właściwemu ds. gospodarki morskiej

Literatura: Urząd Morski, https://www.umgdy.gov.pl/prawne-podstawy-dzialania/

Nabrzeże Belgijskie

Czołowe nabrzeże mola Pasażerskiego, oddane do użytku 18 grudnia 1930 r.

Po 1945 r. wykorzystywane było jako nabrzeże postojowe. Znajdował się na nim plac, na którym składowano ładunki ciężkie. W latach 2012-2014 zagospodarowano rejon nabrzeża Belgijskiego. W marcu 2022 r. zakończono projekt “Budowa infrastruktury portowej do odbioru ścieków sanitarnych ze statków w Porcie Gdynia”. Elementy przedsięwzięcia zrealizowano między innymi na nabrzeżu Belgijskim.

Źródło: Czesław Kleban, Port Gdynia 1922-1972, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1973; W Porcie Gdynia odbyła się konferencja zamykająca projekt pn. “Budowa infrastruktury portowej do odbioru ścieków sanitarnych ze statków w Porcie Gdynia”, https://www.port.gdynia.pl/w-porcie-gdynia-odbyla-sie-konferencja-zamykajaca-projekt-pn-budowa-infrastruktury-portowej-do-odbioru-sciekow-sanitarnych-ze-statkow-w-porcie-gdynia/

Kijowski Marian

Przyjęty 25 sierpnia 1925 r., jako główny kontroler robót żelbetowych w porcie gdyńskim

Kierował polowym laboratorium wytrzymałości betonów. Posiadał ponad dwudziestoośmioletnie doświadczenie zawodowe, z tego dwadzieścia lat przepracował w hamburskiej firmie “Paul Cossel et Comp”.

Literatura: Ryszard Mielczarek, Budowa portu Handlowego w Gdyni w latach 1924-1939, Instytut Kaszubski w Gdańsku, Gdańsk 2001.

Arciszewski Maksymilian

Zatrudniony 25 sierpnia 1925 r. jako główny kontroler robót żelbetowych

Kierował portowym laboratorium wytrzymałości betonów. legitymował się ponad dwudziesto ośmioletnim doświadczeniem zawodowym. Większość z tego okresu przepracował w hamburskiej firmie “Paul Cossel et Comp”.

Literatura: Ryszard Mielczarek, Budowa portu Handlowego w Gdyni w latach 1924-1939, Instytut Kaszubski w Gdańsku, Gdańsk 2001.

Janicki Bolesław

Zatrudniony w Biurze Naczelnika Budowy Portu, następnie pracował w Urzędzie Morskim, zajmował się sprawami wywłaszczenia terenów pod port handlowy i wojenny

Absolwent Instytutu Politechnicznego w Arnstadtcie (Turyngia). Po zakończeniu studiów pracował w niemieckich firmach budowlanych na terenie Bremy i Bydgoszczy, następnie przeniósł się do Lwowa. Po odzyskaniu niepodległości pracował w latach 1918-1923 na stanowisku powiatowego inżyniera drogowego w Radomiu i Kolnie. Czynie uczestniczył w rozwoju przestrzennym powstającego portu. Był autorem pierwszych projektów jego granic wraz z zapleczem.

Literatura: Ryszard Mielczarek, Budowa portu Handlowego w Gdyni w latach 1924-1939, Instytut Kaszubski w Gdańsku, Gdańsk 2001.

Budowniczowie portu

Wśród budowniczych portu można wyróżnić dwa pokolenia

Pierwsze z nich reprezentowali ludzie, którzy kwalifikacje i praktykę zawodową uzyskali w okresie zaborów. Należeli do nich między innymi: Maksymilian Arciszewski, Aleksander Budlewski, Wacław L. Głogowski, Bolesław Janicki, Władysław Kosydarski, Eugeniusz Meyer, Albin Serbinowicz, Tadeusz Wenda. Również do tego grona należy zaliczyć niektórych fachowców współpracujących z kierownictwem budowy, a zatrudnionych w Wydziale Portowym Departamentu Morskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu (Stanisław W. Łęgowski, Piotr Bomas). W Biurze Studiów Ministerstwa Przemysłu i Hadlu (Włodzimierz Kk. Szawernowski) oraz w wydziałach Urzędu Marynarki Handkowej (późniejszego Urzędu Morskiego), takich jak: Czesław Małyszewicz, Aleksander Kuczewski, Klara Pawłowicz. Również wśród przedstawicieli wykonawcy robót przy tymczasowym porcie można wskazać na Grzegorza Mersona oraz Jana Śmidowicza.

W latach 1929-1938 rozpoczynają swój zawodowy start pierwsi absolwenci polskich szkół i uczelni technicznych: Leon Allweil, Edward Baranowski, Ignacy de Bobbe, Marian Bukowski, Ludwik Budka, Bogusz Czerski, Józef Czyż, Władysław Detko, Eugeniusz Głuszek, Fryderyk German, Stanisław Hueckel, Jaros, Kazimierowicz, Aleksander Klimowicz, Franciszek Kraszewski, Księżak, Władysław Łabuć, Jan Piekarski, Waldemar Wallas, Teodor Szamin, Witold Tubielewicz, Wilbik, W. Zaniewski. Nie wszyscy przeżyli wojnę i okupację hitlerowską. W lasach piaśnickich zostali rozstrzelani w 1939 r. M. Bukowski i St. Łęgowski.

Literatura: Ryszard Mielczarek, Budowa portu Handlowego w Gdyni w latach 1924-1939, Instytut Kaszubski w Gdańsku, Gdańsk 2001.

1...404142...454Strona 41 z 454