Port morski

Port morski to zgrupowany w dogodnym miejscu, na granicy pomiędzy lądem i morzem lub jego częścią, zespół urządzeń technicznych zapewniających bezpieczny postój i obsługę środków transportu wodnego i najczęściej umożliwiający przejście towarów na środki transportu lądowego i odwrotnie.

Port morski jest miejscem położonym nad akwenem wodnym, który łączy ze sobą odpowiednie elementy infrastruktury. Aby spełniać swoje zadanie port musi posiadać przygotowane obszary wodne (akweny czyli akwatoria portowe). Niezbędny jest też kanał wodny o dostatecznej głębokości oraz nabrzeże przystosowane do cumowania statków. By móc oferować usługi przeładunku i składowania towarów, w porcie muszą znajdować się place składowe i magazyny. Odpowiednie skomunikowanie portu poprzez połączenia drogowe i kolejowe jest niezbędne dla prawidłowego działania portu, zarówno w segmencie towarowym jak i pasażerskim. Bardzo ważnymi elementami portu są również wszelkiego rodzaju obiekty chroniące jego obszar przed falami, wiatrem i prądami morskimi.

Literatura: Stanisław Hueckel, Budowle morskie, T. 1, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1972; Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdańsk 2009.

Budka Ludwik Bartłomiej

Urodzony 24 sierpnia 1898 r. – zmarł 11 listopada 1939 r. Inżynier mechanik

Urodzony w Lipnie. Odbył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. Po uzyskaniu dyplomu inżyniera mechanika rozpoczął 27 stycznia 1930 r. pracę w administracji morskiej na stanowisku inżyniera Wydziału Technicznego Urzędu Morskiego. Po czterech miesiącach (1 maj 1930 r) przeniesiony do warsztatów technicznych, gdzie był zatrudniony do 31 stycznia 1931 r.

Od 1 lutego tego roku do 31 marca 1932 r. kierował warsztatem mechanicznym i taborem samochodowym w Wydziale Zarządu Portu Urzędu Morskiego. 1 kwietnia 1932 r. aż do wybuchu wojny powierzono mu kierownictwo Oddziału Urządzeń Przeładunkowych w porcie. Po wkroczeniu Niemców do Gdyni aresztowany jako zakładnik wraz z innymi pracownikami Urzędu Morskiego. Zamordowany 11 listopada 1939 w lasach piaśnickich.

Literatura: Zasłużeni gdynianie. Wybór notatek biograficznych. Oprac. Zofia Kolanowska, Ryszard Mielczarek, “Rocznik Gdyński” 1978/1979, Gdynia 1979.

Frysztak Kazimierz

Urodzony w 1921 r. – zmarł w 1995 r. Pracownik gospodarki morskiej

Od 1945 r. zatrudniony w Biurze Odbudowy Portów w Gdańsku i w przedsiębiorstwie Gdynia Ameryka Linie Żeglugowe S.A. Od 1948 r. kierownik Działu Holowniczo-Ratowniczego GAL. W latach 1954-1981 kierownik oddziału Polskiego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie, usuwającego wraki oraz przeszkody nawigacyjne w Zatoce Pomorskiej.

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Fafius Roman

Urodzony w 1902 r. – zmarł w 1981 r. Inżynier budownictwa lądowego

Dyplom uzyskał w 1926 r. na Politechnice Gdańskiej. Specjalista w dziedzinie konstrukcji budowlanych. Od 1931 r. zatrudniony w Wydziale Technicznym Zarządu Budowy Portu. Kierował między innymi budową Dworca Morskiego i magazynów portowych.

Pierwszy dziekan (1955-1956) utworzonego na Politechnice Szczecińskiej Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodno-Melioracyjnego.

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Granica przystani morskiej

Granica terytorialna obszaru przystani morskiej, określona przez właściwego terytorialnie dyrektora Urzędu Morskiego

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Granica portu morskiego

Granica terytorialna obszaru portu morskiego, ustanowiona przez właściwego ministra w drodze rozporządzenia, ustalona od strony morza łącznie z redami oraz od strony lądu

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Głowica falochronu (główka falochronu)

Zakończenie falochronu, na którym mieszczą się elementy oznakowania nawigacyjnego

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Falochron

Budowla osłaniająca całkowicie lub częściowo przybrzeżny obszar wodny i brzeg morski przed działaniem fali

Zależnie od osłanianego obiektu falochrony dzielą się na : 1) portowe (zewnętrzne, oddzielające akwen portowy od morza i wewnętrzne, zwane ostrogami portowymi, dzielące ten akwen na mniejsze; 2) brzegowe stanowiące sztuczne umocnienia brzegowe; 3) kierujące (tamy), chroniące ujścia rzek przed falą i zapiaszczeniem. Istnieją również falochrony blokujące, mające za zadanie zatrzymanie w pewnej odległości ruchu rumowiska przed portem. Falochrony mogą być półwyspowe (mola), gdy wychodzą z brzegu w kierunku morza, lub wyspowe gdy leżą w pewnym oddaleniu od brzegu i nie są z nimi połączone.

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Elewator zbożowy (spichlerz)

Portowy magazyn zbożowy, wyposażony w urządzenia do mechanicznego przenoszenia, wietrzenia, suszenia, sortowania i ważenia ziarna

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Elewator

Urządzenie do wyładunku i załadunku materiałów (ładunków sypkich). Wyróżnia się elewatory pneumatyczne (podnoszą ładunek w pionie za pomocą ssaw) i mechaniczne (podnoszą ładunek w pionie za pomocą kubłów)

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Dźwignica pływająca

Dźwignica umieszczona na pontonie (z napędem własnym lub bez) o stosunkowo małym zanurzeniu

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Dźwignica

Urządzenie techniczne o pracy przerywanej, przeznaczone do podnoszenia i przemieszczania ładunków w przestrzeni za pomocą haka lub odpowiedniego urządzenia chwytającego

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Dźwig

Rodzaj dźwignicy do pionowego przemieszczania ludzi lub ładunków. Wymaga kabiny umieszczonej w szybie

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Droga wodna

Ciek (rzeka, kanał) lub akwen (cieśnina, morze, jezioro, zalew) przystosowane do ruchu różnego rodzaju jednostek pływających

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Dworzec Morski

Obiekt budowlany zlokalizowany na lub przy nabrzeżu. Przystosowany do obsługi pasażerów odbywających rejsy statkami pasażerskimi (wycieczkowcami; statkami “białej floty)

Literatura: Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdynia 2009.

Czyż Józef Jan Władysław

Urodzony w 1898 r. – zmarł w 1965 r. Inżynier dróg i mostów

W 1928 r. uzyskał dyplom na Politechnice Warszawskiej. W latach 1925-1927 pracował w Biurze Projektów do spraw Budowy Poru w Gdyni przy Departamencie Morskim Ministerstwa Przemysłu i Handlu. W 1928 r. rozpoczął pracę w Przedsiębiorstwie “TRI” przy budowie chłodni portowej w Gdyni. W latach 1930-1939 zatrudniony w duńskim przedsiębiorstwie Hojgaard & Schultz, między innymi nadzorował roboty budującego się portu we Władysławowie.

W latach 1945 i 1946 na stanowisku naczelnika Wydziału Kierownictwa Robót w Biurze Odbudowy Portów. Ponownie zatrudniony (1946-1950) w przedsiębiorstwie Hojgaard & Schultz, a następnie (1950-1951) odpowiedzialny za roboty portowo -morskie w przedsiębiorstwie “Hydrotrest”.W latach 1951-1958 zatrudniony w Biurze Projektów Budownictwa Morskiego jako główny specjalista, odpowiedzialny za budowle morskie. Przez pewien czas (1958 r.) odpowiadał w Instytucie Morskim za prace związane z planowaniem i rozwojem portów. W 1959 r. rozpoczął pracę w Instytucie Organizacji i Mechanizacji Budownictwa, jako kierownik stacji naukowo-badawczej w Gdańsku.

Autor publikacji fachowych, m.in. w czasopismach “Przegląd Budowlany”, “Technika i Gospodarka Morska”. Współautor “Studium do założeń perspektywicznego rozwoju portów Gdańsk, Gdynia, Szczecin”. Członek Sekcji Budownictwa Morskiego Komitetu Inżynierii i Gospodarki Wodnej PAN, Polskiego Towarzystwa Ekspertów Budownictwa i Społecznego Komitetu Budowy Bulwaru Nadmorskiego w Gdyni. Brał udział w opracowaniu dokumentacji w charakterze doradcy i sygnalizował Komitetowi Prezydium Miejskiej Rady Narodowej i Gdańskiemu Urzędowi Morskiemu pojawiające się trudności, proponując sposoby ich przezwyciężana.

Literatura: Izabela Gogolewska, Budowa Bulwaru Nadmorskiego, Rocznik Gdyński 1978/1979; Bolesław K. Mazurkiewicz, Encyklopedia inżynierii morskiej, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki morskiej, Gdańsk 2009